Ở Thượng Hải có mặc cả được không?

Giá ở Thượng Hải có hai hình thức: in trên hàng hóa, hoặc do một người nói ra. Loại thứ nhất không có gì để bàn; loại thứ hai thì thường có. Lỗi của du khách là trả giá ở nơi không ai trả giá, và trả đúng giá báo đầu tiên ở nơi người ta trả giá.

Câu trả lời ngắn, theo từng nơi

Ở những cửa hàng có giá niêm yết, bạn không trả giá; ở chợ và các sạp, đôi khi có thể; còn ở nơi hàng hóa không có giá mà chỉ có lời báo miệng, trả giá chính là cách giao dịch được làm và là điều được mong đợi. Tiêu chí không phải cửa hàng trông có vẻ mặc cả được hay không, mà là giá được in ra hay được nói ra: nhãn giá, thực đơn hay mã vạch là cố định; lời báo của một người thường để lại chỗ trống.

Những nơi không ai trả giá

Cửa hàng chuỗi, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi, siêu thị, phần lớn nhà hàng, mọi thứ có mã vạch: giá là giá. Việc định giá nằm trong hệ thống thu ngân: nhân viên không có quyền đổi giá cũng không có quy trình thương lượng. Hỏi xin giảm giá, câu trả lời là sự khó xử chứ không phải sự xúc phạm: họ không thể đồng ý và cũng không muốn nói không. Nhà hàng niêm yết giá cũng vậy: một bữa ăn thông thường là giá cố định, chỉ những đơn đặt trước trọn gói như phòng riêng, tiệc, suất ăn đoàn mới có chỗ để bàn.

Những nơi có thể trả giá

Điểm chung của những nơi có thể thương lượng là giá do một người báo ra. Chợ quần áo và vải, sạp nhỏ ven đường, cửa hàng đồ cổ đồ cũ và sạp trong chợ du lịch đều thuộc nhóm này. Giá báo đầu tiên là điểm khởi đầu chứ không phải kết luận; để lại bao nhiêu chỗ tùy vào mặt hàng, vị trí sạp và cách người bán đánh giá bạn. Nghe một con số cao không cần thấy bị xúc phạm, và trả giá cũng không phải thất lễ: qua lại như vậy chính là cách giao dịch, không thành là kết quả bình thường.

Khu du lịch cần nói riêng: ở nơi khách du lịch đông, giá đưa ra có thể đã được tính sẵn rằng bạn sẽ trả giá. Điều đó không giống với bị chặt chém; đã tính sẵn chuyện trả giá thì có nghĩa trả giá là điều được mong đợi. Phản ứng đúng là trả giá, và thực sự sẵn sàng bỏ đi; nếu người bán muốn bán được món hàng, lúc bạn quay lưng thường sẽ nghe một con số mới.

Cách làm, thanh toán, và những chỗ dùng sai

Trước hết hãy biết món đó đại khái đáng bao nhiêu: xem giá của hàng tương tự ở nơi khác, người địa phương mua gì, chất liệu và cách làm; chưa có con số thì đừng bắt đầu. Khi nói chuyện là trả một con số, không phải hỏi xin giảm giá: cách trước đưa ra con số, cách sau trả lại quyền chủ động. Mua nhiều hơn một món thì thương lượng một lần trên tổng giá dễ thành hơn. Không cần nâng cao giọng: một nụ cười và con số trên máy tính hoặc điện thoại hiệu quả hơn tranh cãi.

Thanh toán cũng là một phần của việc trả giá: thanh toán bằng điện thoại để lại dấu vết, tiền mặt thì không, và ở cùng một sạp, giá tiền mặt và giá quét mã có thể khác nhau. Sự thật là: giá thấp hơn mà không có chứng từ thì khi có chuyện sẽ không truy lại được, cũng không đổi trả được; đó là sự đánh đổi do người mua tự chọn, không phải điều ai cũng nên chọn theo hướng rẻ hơn.

Có những trường hợp không nên dùng công cụ trả giá: mua đồ ăn trong chợ, đồng hồ tính tiền taxi, dịch vụ có giá cố định, hiệu thuốc, bệnh viện, siêu thị, thuê hướng dẫn viên. Một điều còn quan trọng hơn: đừng ép giá một người rõ ràng yếu thế hơn, như người bán hàng đã lớn tuổi, người trông sạp hộ người khác, hay bất kỳ ai không có quyền định giá.

Số nơi đáng trả giá thực ra không nhiều: phần lớn thứ du khách mua ở Thượng Hải là giá cố định, nên kỹ năng này quan trọng ít hơn nhiều người tưởng. Biết trả giá không bằng biết chỗ nào không nên trả giá.